Pożyczone – oddane. Studia o przekładzie

Pożyczone – oddane. Studia o przekładzie

Wacław M. Osadnik

Teoria wielosystemowa zakłada, że literatura to dynamiczny system funkcjonalny. Przekład tak rozumianej literatury odrzuca wymóg adekwatności na rzecz akceptowalności. Analiza przekładu angielskiego Wojny polsko-ruskiej pod flagą biało-czerwoną Doroty Masłowskiej pokazuje skalę trudności, jaką miał przed sobą tłumacz, aby uzyskać tekst docelowy, który mógłby się wpisać w kulturę amerykańską. Istotą analizy w tym rozdziale jest pytanie o typy ekwiwalencji wybierane w strategii tłumaczeniowej przez Benjamina Paloffa, tłumacza Wojny na język angielski. W końcowej części tego rozdziału omówiono także zagadnienie adaptacji filmowej powieści, dokonanej przez Xawerego Żuławskiego, która może być potraktowana jako rodzaj przekładu intersemiotycznego.

Analiza i interpretacja tekstu w procesie przekładu jest niezwykle istotną częścią pracy tłumacza. Jest to proces hermeneutyczny, pozwalający na podjęcie kolejnych kroków w realizacji strategii przekładowej i prowadzący do ostatecznej wersji tekstu umocowanego w języku i kulturze docelowej. Strategia ta została zilustrowana fragmentami przekładów poezji i prozy takich autorów, jak Woody Allen, Hilaire Belloc, Timothy Findley, William Golding i Marek Haltof. Został też poruszony problem nieprzekładalności tekstu z punktu widzenia języka i kultury docelowej.